
Opowiadanie, 1980
Małpa
Opowiadanie grozy Stephena Kinga z 1980 roku o przeklętej zabawce: nakręcanej małpce uderzającej w talerze. Po raz pierwszy ukazało się jako dodatek do magazynu „Gallery”.
- Tytuł oryginalny
- The Monkey
- Autor
- Stephen King
- Rodzaj
- Opowiadanie
- Pierwsze wydanie
- „Gallery”, 1980
- Ekranizacje
- 1 (2025)
Opis
„Małpa” („The Monkey”) opowiada o Halu Shelburnie, którego prześladuje nakręcana zabawka w kształcie małpy, która zdaje się przynosić śmierć i nieszczęścia. Jego syn Petey znajduje ją w pudle na strychu rodzinnego domu Hala. Hal reaguje przerażeniem i wspomina własne dziecięce doświadczenia z tą zabawką. Utwór ukazał się najpierw jako broszura dołączona do magazynu „Gallery”. W 1985 roku King znacznie go zmienił i włączył do zbioru „Szkieletowa załoga”.
Zabawka przechodząca między pokoleniami
Dla Peteya małpa jest znaleziskiem ze strychu. Dla Hala wiąże się z doświadczeniami, których syn nie zna. Różnica między ich reakcjami pozwala pokazać, jak przedmiot przenosi rodzinny niepokój z dzieciństwa jednego pokolenia do dzieciństwa następnego.
Można odczytać opowiadanie jako historię o bezradności rodzica wobec własnej przeszłości. Hal chce rozpoznać i powstrzymać zagrożenie, lecz nie może łatwo objaśnić go komuś, kto widzi jedynie zabawkę. Mechaniczne powtarzanie ruchu nakręcanej małpy staje się przeciwieństwem poczucia, że człowiek kontroluje bieg zdarzeń. Strych i domowe pamiątki nie zapewniają tu bezpiecznej nostalgii. King wykorzystuje ich znajomość, aby powrót starego przedmiotu od razu zmienił atmosferę całej rodzinnej historii.
Publikacja i zbiór
Pierwodruk anglojęzyczny: „Gallery”, 1980. Opowiadanie znajduje się w zbiorze „Szkieletowa załoga” („Skeleton Crew”), którego oryginalne wydanie pochodzi z 1985 roku. To data zbioru w języku angielskim, a nie data polskiego przekładu.

Materiał wydawcy. Kliknij okładkę, aby ją powiększyć.
Powiązane lektury
„Wizerunek Kosiarza” również przedstawia przedmiot obciążony historią nieszczęść. Różni się perspektywą: kolekcjonerską zamiast rodzinnej.
Ekranizacje
1 ekranizacja, 2025
- Małpa
- Małpa
Nagrody i nominacje
| Rok | Nagroda | Wynik |
|---|---|---|
| 1982 | British Fantasy Award za najlepsze opowiadanie | nominacja |
Ciekawostki
Harold Bloom uznał, że opowiadanie „porusza ten sam temat” co „bardziej znana” „The Monkey’s Paw” W.W. Jacobsa.
Źródło: Wikipedia (en): The Monkey
Adaptacja filmowa w reżyserii Osgooda Perkinsa, z Jamesem Wanem jako producentem wykonawczym, weszła do kin 21 lutego 2025 roku. Wydała ją firma Neon.
Źródło: Wikipedia (en): Skeleton Crew (short story collection) — fragment o utworze