Powieść, 1987
Stukostrachy
Powieść science fiction i horror Stephena Kinga z 1987 roku. Pisarka Bobbi Anderson trafia w lesie koło miasteczka Haven w Maine na wystający z ziemi kawałek metalu, który okazuje się częścią statku obcych.
- Tytuł oryginalny
- The Tommyknockers
- Autor
- Stephen King
- Rodzaj
- Powieść
- Pierwsze wydanie
- 10 listopada 1987
- ISBN oryginału
- 978-0-399-13314-5
- Ekranizacje
- 1 (1993)
Opis
Bohaterką powieści „Stukostrachy” („The Tommyknockers”) jest Roberta „Bobbi” Anderson, autorka książek o Dzikim Zachodzie. Mieszka w pobliżu miasteczka Haven w stanie Maine. Podczas spaceru po lesie za domem potyka się o kawałek metalu wystający z ziemi i postanawia go wykopać. Okazuje się, że to fragment statku obcych, który tkwi tu zakopany od milionów lat. Bobbi kopie najpierw ostrożnie, potem coraz bardziej obsesyjnie, a pomaga jej przyjaciel i dawny kochanek, poeta Jim Gardener, zwany Gardem.
Dalszy opis fabuły (spoilery)
Gdy statek jest odsłaniany, mieszkańcy Haven zaczynają się zmieniać. Przybierają „galaretowaty” wygląd, zyskują zdolności umysłowe, na przykład czytanie w cudzych myślach, i potrafią budować zaskakujące urządzenia. Statek nie pozwala im opuścić miasta, a dla przybyszów jest zabójczy. Gard, alkoholik, jest w pewnym stopniu odporny na jego wpływ, bo po wypadku narciarskim w młodości ma w głowie metalową płytkę. Wśród dziwnych zdarzeń jest zniknięcie chłopca: jego starszy brat Hilly, dziesięcioletni amator magii, sprawia podczas sztuczki, że młodszy naprawdę znika.
Wynalazek jako obietnica i zagrożenie
Mieszkańcy Haven zyskują umiejętności, które początkowo mogą wyglądać jak nadzwyczajny postęp. Nie oznacza to jednak, że rozumieją źródło nowych zdolności ani potrafią ocenić ich koszt. Powieść można czytać jako historię uzależnienia od obietnicy coraz większej mocy: każdy kolejny sukces utrudnia zatrzymanie procesu. Techniczne ulepszenia idą tu w parze z pogarszaniem się zdrowia i utratą samodzielności.
Horror całej społeczności
King rozszerza perspektywę poza Bobbi i Garda, pokazując, jak niezwykłe odkrycie przenika domy, pracę i sąsiedzkie konflikty. Dzięki temu zagrożenie nie ogranicza się do jednego nawiedzonego miejsca. Haven zmienia się jako zbiorowość, a dawne urazy otrzymują nowe narzędzia działania. Wątek science fiction łączy się z horrorem przemiany ciała i lękiem przed utratą własnej tożsamości. Amerykańskie wydanie G.P. Putnam’s Sons ukazało się w listopadzie 1987 roku. Powieść jest samodzielna; rozpoznawanie nawiązań do innych książek Kinga nie jest konieczne do śledzenia jej głównej historii.
Jak powstała
W autobiografii „Jak pisać. Pamiętnik rzemieślnika” King wskazuje opowiadanie H. P. Lovecrafta „The Colour Out of Space” jako źródło podstawowego pomysłu. Powieść pisał w czasie, gdy uzależnienie od narkotyków miało w jego życiu duże znaczenie. W wywiadzie dla „Rolling Stone” z 2014 roku przyznał, że jakość jego pisania w tamtym okresie ucierpiała, nazwał „Stukostrachy” okropną książką i dodał, że po przepisaniu do mniej więcej połowy pierwotnej długości mogłaby być dobra.
Ekranizacje
1 ekranizacja, 1993
- Stukostrachy
- Stukostrachy
Polskie okładki
2023
2025
2025 audiobook
Okładki: materiały wydawnictwa Prószyński i S-ka
Polskie wydania
| Rok | Wydanie | Wydawca | Przekład | Strony | ISBN |
|---|---|---|---|---|---|
| 2004 | Stukostrachy | Prószyński i S-ka | Łukasz Praski | 725 | 8373376569 |
| 2008 | Stukostrachy | Prószyński i S-ka | Łukasz Praski | 637 | 9788374696746 |
| 2012 | Stukostrachy | Prószyński i S-ka | Łukasz Praski | 637 | 9788376489353 |
| 2018 | Stukostrachy Cz. 1 Kolekcja mistrza grozy | Prószyński i S-ka | Łukasz Praski | 505 | 9788380973077 |
| 2023 | Stukostrachy | Prószyński i S-ka | Łukasz Praski | 640 | 9788383520438 |
| 2025 | Stukostrachy | Prószyński i S-ka | Łukasz Praski | 637 | 9788383911847 |
| 2025 | Stukostrachy audiobook | Prószyński i S-ka | Łukasz Praski | — | 9788384449127 |
Nagrody i nominacje
| Rok | Nagroda | Wynik |
|---|---|---|
| 1988 | Nagroda Locusa za najlepszą powieść science-fiction | nominacja |
Ciekawostki
Pisarz i krytyk Kim Newman uznał, że King mniej więcej napisał od nowa „Quatermass and the Pit”, telewizyjny serial z końca lat pięćdziesiątych, w którym odkopany w Londynie statek obcych budzi u niektórych ludzi ukryte zdolności psychiczne.
Dwuczęściowy miniserial na podstawie powieści wyemitowała w 1993 roku stacja ABC, a główne role zagrali Jimmy Smits i Marg Helgenberger. King powiedział, że mu się nie podobał, bo wydał mu się trochę tani i sklecony naprędce.
Według listy postaci na oficjalnej stronie Kinga Tommy Jacklin, który jedzie po akumulatory dla Haven, widzi w Derry Pennywise’a, znanego z „To”.
Polskie wydanie powieści ukazało się w 2004 roku nakładem Prószyński i S-ka.
Źródło: Wikipedia (pl): Stukostrachy