Przejdź do treści
Przejdź do treści
Cztery pory roku
Okładka wydania amerykańskiego, materiały prasowe Simon & Schuster

Zbiór opowiadań, 1982

Cztery pory roku

Zbiór czterech nowel Stephena Kinga, wydany w 1982 roku. Każdą łączy z jedną porą roku podtytuł, a zamiast grozy, z której King słynie, przeważa w nich dramat: od więziennej przyjaźni po chłopięcą wyprawę na poszukiwanie zwłok.

Tytuł oryginalny
Different Seasons
Pierwsze wydanie
Viking Press, sierpień 1982
ISBN oryginału
978-0-670-27266-2
Ekranizacje
2 (1986–1994)

Opis

„Cztery pory roku” („Different Seasons”) zbierają cztery dłuższe utwory, z których każdy ma podtytuł związany z inną porą roku. W odróżnieniu od powieści, które przyniosły Kingowi sławę, są to przede wszystkim opowieści dramatyczne, a zjawiska nadprzyrodzone grają w nich drugorzędną rolę. Tom zamyka posłowie autora.

Omówienie fabuły poszczególnych utworów: spoilery

Pierwsza nowela to „Rita Hayworth and Shawshank Redemption”, znana po polsku jako „Skazani na Shawshank”, z podtytułem „Hope Springs Eternal”. Historię spisuje w pierwszej osobie Red, osadzony w więzieniu Shawshank w Maine, który za murami potrafi załatwić prawie wszystko. Odsiaduje trzy wyroki dożywocia za upozorowany wypadek z 1938 roku: chciał zabić żonę dla pieniędzy z polisy, ale zginęli też sąsiadka i jej dziecko. W 1948 roku poznaje Andy’ego Dufresne’a, skazanego rok wcześniej za zabójstwo żony i jej kochanka. Andy prosi go o młotek geologiczny, a potem o duży plakat z Ritą Hayworth. Z czasem doradza w sprawach finansowych strażnikom i więziennym zwierzchnikom, a także prowadzi więzienną bibliotekę.

Lato to „Zdolny uczeń” („Apt Pupil”, podtytuł „Summer of Corruption”). W 1974 roku w Los Angeles trzynastoletni Todd Bowden puka do drzwi starszego imigranta z Niemiec, który przedstawia się nazwiskiem Denker, i zarzuca mu, że jest nazistowskim zbrodniarzem wojennym Kurtem Dussanderem. Starzec nie wypiera się wprost, a chłopak w zamian za milczenie żąda drobiazgowych opowieści o jego zbrodniach i odwiedza go codziennie. Po kilku miesiącach Todda zaczynają dręczyć koszmary, a jego stopnie w szkole lecą w dół.

Jesień przynosi „Ciało” („The Body”, podtytuł „Fall From Innocence”). Dorosły Gordie Lachance wspomina dzieciństwo w Castle Rock w Maine, gdy rodzice, pogrążeni w żałobie po jego starszym bracie Dennisie, prawie go nie zauważali. W 1960 roku Gordie i trzej przyjaciele, Chris Chambers, Teddy Duchamp i Vern Tessio, dowiadują się, że banda Ace’a Merrilla trafiła na zwłoki zaginionego chłopca, Raya Browera, którego potrącił pociąg. Chłopcy postanawiają sami „oficjalnie” znaleźć ciało i zostać sławni. W opowieść wplecione są wczesne utwory Gordiego, który został pisarzem.

Zimę reprezentuje „Metoda oddychania” („The Breathing Method”, podtytuł „A Winter’s Tale”). David, prawnik z Manhattanu w średnim wieku, na zaproszenie starszego wspólnika zostaje członkiem dziwnego klubu dżentelmenów, w którym opowiada się historie, czasem makabryczne. W jeden z czwartków przed Bożym Narodzeniem sędziwy lekarz Emlyn McCarron wraca do początków swojej kariery i opowiada o pacjentce Sandrze Stansfield, zdecydowanej urodzić nieślubne dziecko mimo kłopotów finansowych i potępienia otoczenia.

Pierwsze wydanie i rama czterech pór roku

„Different Seasons” opublikowało Viking Press w sierpniu 1982 roku. Poszczególne nowele mają własne fabuły i bohaterów, a pory roku tworzą ramę całego tomu. Angielskie podtytuły łączą sezonowe skojarzenia z nadzieją, moralnym zepsuciem, utratą niewinności oraz zimową opowieścią. Nie jest to zatem jedna historia podzielona na cztery chronologiczne części.

King poza etykietą horroru

W opisie wydania przywołano pytanie, które autor porusza w posłowiu: czy pisze wyłącznie horrory. Zbiór pozwala odpowiedzieć na nie przez konkretne różnice między utworami. Napięcie może wynikać z uwięzienia, relacji opartej na szantażu, dziecięcej wyprawy albo niezwykłej historii opowiadanej w klubie. Przy lekturze porównawczej warto śledzić rolę opowiadającego: to jego głos i dystans wobec wydarzeń decydują, kiedy czytelnik poznaje najważniejsze informacje. Każdą nowelę można czytać osobno, a posłowie pomaga spojrzeć na wybór formy z perspektywy pisarza.

Jak powstała

O pochodzeniu książki King opowiada w posłowiu, które napisał 4 stycznia 1982 roku. Wyjaśnia w nim, dlaczego wcześniej nie próbował wydać tych tekstów, z których każdy powstał w innym okresie. Na początku kariery agenci i redaktorzy obawiali się, że zostanie zaszufladkowany jako autor samych horrorów. Tymczasem jego powieści grozy okazały się bardzo popularne i King stał się bardzo poszukiwanym autorem. Z nowelami, w których zjawiska nadprzyrodzone nie grały głównej roli, było odwrotnie. Dla „zwykłej” prozy o objętości od 25 do 35 tysięcy słów nie istniał masowy rynek, więc trudno było znaleźć dla nich miejsce.

Rozwiązanie King wymyślił razem ze swoim redaktorem: cztery utwory miały się ukazać w jednym tomie jako „coś innego”. Stąd oryginalny tytuł „Different Seasons”, w którym słowo „different” nawiązuje do tej odmienności. Każdą nowelę powiązano z jedną porą roku za pomocą podtytułu. Książkę wydało w 1982 roku w Nowym Jorku wydawnictwo Viking Press.

Motywy

Według posłowia Kinga nowele, w których zjawiska nadprzyrodzone nie odgrywały głównej roli, wydano razem jako „coś innego”. Podtytuły nowel odnoszą się do czterech pór roku. Trzy utwory mają formę wspomnienia albo historii opowiadanej przez narratora. Red spisuje lata spędzone w Shawshank, dorosły Gordie wraca do dzieciństwa i przytacza własne opowiadania, a doktor McCarron snuje swoją historię przed słuchaczami w klubie, o którym z kolei opowiada David. Tylko „Zdolny uczeń” prowadzony jest w trzeciej osobie i śledzi Todda od trzynastego roku życia do końca szkoły średniej.

Szczegóły fabuły

Pokaż szczegóły fabuły (spoilery)

W Shawshank nowy więzień Tommy Williams mówi Andy’emu, że jego dawny współwięzień Elwood Blatch przyznał się do zabójstwa żony Andy’ego i jej kochanka. Naczelnik Samuel Norton, któremu Andy pomagał prać pieniądze, nie chce go stracić: wysyła go na dwadzieścia dni do izolatki, a Tommy’ego przenosi do innego więzienia. 12 marca 1975 roku cela Andy’ego jest pusta. Młotkiem geologicznym wykuł w murze otwór, który zasłaniał plakat. Red, zwolniony warunkowo w 1977 roku, znajduje list od „Petera Stevensa”, fałszywej tożsamości Andy’ego, z tysiącem dolarów i zaproszeniem do Zihuatanejo w Meksyku. Postanawia jechać.

Todd i Dussander szantażują się nawzajem rzekomymi listami z dowodami, a obaj zaczynają zabijać bezdomnych. Po zawale Dussander trafia do szpitala, gdzie rozpoznaje go Morris Heisel, którego żona i córka zginęły w obozie zarządzanym przez Dussandera. Zdemaskowany Dussander popełnia samobójstwo. Szkolny pedagog Ed French odkrywa, że Todd fałszował świadectwa, i ginie z jego ręki. Potem Todd zabija kolejnych ludzi, aż po pięciu godzinach ginie z rąk policji.

Chłopcy znajdują ciało, ale przychodzi też banda Ace’a. Chris przegania ją bronią ojca, lecz później cała czwórka zostaje dotkliwie pobita. Przyjaciele się rozchodzą, tylko Gordie i Chris pozostają blisko i obaj kończą Uniwersytet Maine. Chris ginie od ciosu nożem, gdy próbuje rozdzielić kłócących się w restauracji ludzi. Vern umiera w pożarze, Teddy w wypadku samochodowym.

W „Metodzie oddychania” taksówka wioząca Sandrę do porodu ulega wypadkowi i kobieta zostaje zdekapitowana, ale jej ciało nadal oddycha zgodnie z metodą McCarrona, a lekarz odbiera zdrowego chłopca. Po latach McCarron poznaje syna Sandry, który odziedziczył po matce determinację i piwne oczy.

Ekranizacje

2 ekranizacje w ciągu 8 lat

  1. Cztery pory rokuPierwowzór, 1982
  2. Stań przy mnieFilm, 1986
  3. Skazani na ShawshankFilm, 1994

Polskie wydania

Odbiór

W 1983 roku zbiór był nominowany do dwóch nagród w kategorii najlepszego zbioru: World Fantasy Award i Nagrody Locusa. Zbiór wyróżnia się tym, że trzy z czterech nowel zekranizowano w Hollywood. „Ciało” trafiło do kin jako „Stań przy mnie”, „Zdolny uczeń” jako „Uczeń Szatana”, a „Skazani na Shawshank” zachowali tytuł. „Stań przy mnie” zdobyło nominację do Oscara za scenariusz adaptowany za rok 1986, a „Skazani na Shawshank” z 1994 roku walczyli o Oscara dla najlepszego filmu. Ślad zbioru widać też w telewizji: w drugim odcinku siódmego sezonu serialu „Billions” egzemplarz książki ma przy sobie więzień grany przez Clancy’ego Browna, który w filmie z 1994 roku zagrał sadystycznego strażnika w Shawshank.

Nagrody i nominacje

RokNagrodaWynik
1983World Fantasy Award za najlepszy zbiórnominacja
1983Nagroda Locusa za najlepszy zbiórnominacja

Ciekawostki

Wybierz, na co się zgadzasz. Odmowa nie blokuje czytania portalu. Zgodę możesz później wycofać przyciskiem „Ustawienia cookies”.

Przeczytaj politykę prywatności

Dostępność i czytelność

Dostosuj sposób wyświetlania portalu do swoich potrzeb.

Uwzględniamy także systemowe ograniczenie ruchu. Klawisz Tab przenosi między elementami, Enter je uruchamia, a Escape zamyka ten panel. Całą stronę możesz powiększyć w przeglądarce.

Wybór zapisujemy tylko w tej przeglądarce, bez przesyłania go do zewnętrznych usług.